10 arrazoi zero kilometroaren alde

10 arrazoi zero kilometroaren alde …edo, komunikabideekin ere zero kilometro

Merkatu txikia, produktuak baserritarrei, gatza ondoko dendan, arropak komertzio txikian… eta zure edukiak? zure informazioa? zure istorioak? Non? 

Hamar arrazoi bertako komertzioek eta komunikabideek bat eginda jarduteko: 

1. Zero kilometroa da tokiko produktua edo gertuko produktua. Horixe da tokiko komunikabideak eskaintzen dizuna, gertuko produktua. Etxe ondoko informazioa, zure ezagunek idatzitako istorioak edota zuk zeuk kontatutakoak. Gure lerroetan irakurriko dituzunak dira zero kilometroko edo gertutasuneko gaiak. Zero kilometroa izango da zuretzako eta baita ingurukoendako ere. 

2. Sortu, banatu eta kontsumitu bertan, burujabetza komunikazioan
Euskal Herrian sortu, Euskal Herrian banatu eta Euskal Herrian kontsumitu. Burujabetza komunikazioan eta zer esanik ez gutxitua den hizkuntza komunitate batean. Dena zero kilometro filosofiarekin, dena bertatik bertara, hurbil, tokiko. Eskualdekoa eskualdean. 
• 100 kilometroren bueltan baduzu mezua zabalduko dizun komunitatea.
• 100 kilometroren bueltan egiten baduzu helduko da 1.000 edo 10.000 kilometrora ere, eta ilargiraino eta buelta. 
• 100 kilometroren bueltan lagundu egingo zaituzte eta ez 1.000 kilometrotik harantz. 
• 100 kilometroren bueltan elkar zainduko dugu eta, kontrara, zenbaki bat baino ez zara izango multinazionalendako. Zure datuez jabetu eta aprobetxatuko dira, erreparorik gabe.

3. Erabili multinazionalak, ez zaitzatela beraiek erabili. Zabalkunderako egokiak izan daitezke, edukiak partekatzeko zalantza gehiago. Edukiak bertako zerbitzarietan, bertako paperezko prentsan, bertako telebistan, hemengo webguneetan, komertzioaren webgunean… Noski, ez gara inor ondo doakionari zer egin esateko, beti da norbere erabakia. Askotariko kasuak daude eta bereizgarri askorekin. Pentsa dezagun baina, ezer ez dela gratis et amore. 

4. Publizitatea
Facebook erabilita helduko zara zure bezeroengana? Instagram, Facebook eta Whatsappen jabea berbera da eta erabili egiten zaitu. Erabili zu paretik kendu eta egunen batean bezeroarengana zuzenean heltzeko. Epe motzekoa da lilura, eta ahal duenean soineko hori edo zapata horiek berak eskainiko dizkio bezeroari, ez zure komertzioak. Harrotu egingo da merkeago eta etxeko atera eramango duela esanez. Osatu zuk zeuk kontrolatuko duzun bezeroen datu basea, egin publizitatea herriko komunikabideetan, erabili zure kanal propioak, topatu mezularitza zuzena zure bezeroekin, izan burujabe. Ez zara damutuko.

5. Euskaraz
Zeinek imajinatuko luke 2020a euskarazko publizitaterik gabe? Zaila egiten zaigu… Ba hori ez du lortu Facebookek, hori ez du eragin kioskoetan dituzuen 100 argitalpenetatik 99k, ez du egin Amazonek. Ez dezagun atzera egin 30 urtean irabazi duguna galduz. Euskaraz gertukoago da, sinesgarriago eta fidagarriago. 
Datuekin negoziatzen dituzten horiei ematen jarraitu zure edukiak? Haiek lagunduko dute gure hizkuntza komunitatea?
Egoitza Ameriketako Estatu Batuetan duen multinazionalaren ikuspegitik, ala zure etxetik 500 metrora bizi den kazetariaren eskutik nahi duzu informatzea?

6. Lokala da oraina eta etorkizuna, ez globala
Lanean gabiltza globalizazioan galduta ez geratzeko. Txikiegiak gara gure edukiak oparitzen jarduteko. Euskal komunikabideotatik bagabiltza informazioa lantzen eta helarazten urtetan. Jasotzaileok ere, gero eta gehiago izateaz gain, balorazio altua ematen diozue komunikabideen lanari. Herri prentsak ere laguntzen du duintzen tokiko komunitatea.
Nekez du beste 30 urte bizirautea baldin eta: sorkuntza –komunitatekideok egiten dituzuen sormen lana– Facebooki oparitzen bazaio; zuen umearen zorion-agurra Instagramen publikatu eta nahikotzat baduzue; zuen bideoak Youtuben bakarrik zintzilikatuta edo Whatsappi emanda inola ere ez duen sinesgarritasuna…
Ezin esan enpresa erraldoi horien erremintak ez erabiltzeko. Askok erabiltzen ditugu jendearengana heltzeko, baina ez itsutu horiei bakarrik jaten ematen. Haiei bost axola zaizkie gure herria, eskualdea, euskara, gure istorioak, gure izatea, komunitatea… Gugandik axola zaien bakarra da dirua, dolar bihurtzen dituzten euroak. Aspertu arteraino entzuten da sare sozial horiek doan direla, baina gezur gaiztoa da. Gure datuekin trafikatzen du Facebookek edota Whatsappek, esaterako. Zuen datuak esplotatuz lortzen dute etekina, eta horretarako ez zaie inportako zu bazterrean uztea. Gu bazterrean uztea. Silicon Valleyko logikatik sortutako plataformei globalizazioa komeni zaie, bateratzea: hizkuntza, gaiak, edukiak… Dena globalizatzen jardun nahi duzu? 

7. Eta Facebook edota Youtube itxiko balute?
Zuen Youtubeko bideo guztiak galduta, Facebookeko material guztia kaput. Instagrami oparitu dizkiozuen argazki eta momentu guztiak zaborretara eta birziklatzeko aukerarik ez. Komunikabideok ere galdu genituen horrela ehunka bideo ordu, gure kontrolpekoak ez diren plataformak erabiltzeagatik. 
Tokiko komunikabideok 30 urtean zuekin batera osatu dugun materiala lizentzia librepean uzteko lan egiten ari gara, aspalditik sortzen dugun guztiak du lizentzia librea. Herritik sortua, herriarekin egina eta herritarrena da gure proiektua. Herri egiten du tokiko prentsak, eta zuk ere aukeratu zenezake: herri egin edo multinazionalen esku utzi zure kontrola.

8. Ez, ez dira saldu nahi diguten plaza publikoak.
Facebook, Instagram… Ez, ez dira plaza publikoak. Pribatuak dira, diruaren mesedetan daude eta ezkutuko erabilpena egiten dute gure datuekin. Ez dira gardenak, ez dizute ematen ezta profila guztiz ezabatzeko erraztasunik ere. Dirua egitea zilegi da; zerbitzu baten truke egiten dute, gainera. Hala ere, jauntxo berriak dira, ohiko estruktura politikoen gainetik jarri nahi dutenak, gainera. Non ordaintzen dituzte zergak hauek guztiek?
Erein eta osatu gertuko komunitatea eta ez indartu feudalismo global berria.
Zuk oparitutako eduki hori ez dute gordeko publikoki eta zure jabetzakoa bezainbeste edo gehiago izango da multinazional hauen jabetzekoa. Ez dute zure esku utziko berriz, ez dute batere arazorik izango herritarrek jositako sareak deuseztatzeko. Diruaren logikak bakarrik agintzen du, milaka eta milaka kilometrotara daude erabakiguneak, urrunetik erabakiko dute zer, noiz eta nola.
Eta ez dira neutralak: ideologia jakin bat dute, zer erakutsi eta zer ez beraiek erabakitzen dute. Facebooken publikatzea ez da Interneten publikatzearen pareko; ez da Instagram=Intenet; Whatsapp ez da publikoa.

9. Erantzunkidetasuna
Norberaren erantzukizuna da mustruari jaten eman edo zure herrietako komunikabideekin bat egin; gure ardura den moduan herriko dendetan erostea; edo gure ardura den moduan baserritarrei erostea zuzenean zein merkatuetan. Eskatzen zaio herritarrari ondoko dendan erostea, eta ez da asko eskatzea tokiko komunikabideekin pentsatzea, Facebooken altzoan goxotasuna bilatu ordez. Berdin erakunde publikoek. Badute erantzukizunik udalek beraien edukiak enpresa erraldoi horiei oparitzen? Udalek Whatsapp taldeak erabili behar dituzte? Publizitatea jarri Facebooken?
Zero kilometro eskatzen duenak zero kilometro ere eskaini behar luke. Erabaki egin behar da munstroari jaten ematen jarraitu behar dugun, noiz, zenbat, zertarako, zein arrisku… Erabaki librea da, noski. 

10.  Bertakoa kontsumitu: 

1. Elkar zainduko duen komunitatea sortuko da: herritarrak eta kazetariak; komertzialak eta komertzioak; herri-merkatuak eta komunikabideak. 

2. Klikak bertan, bisitak bertan, zergak bertan. Multinazionalak erabili zabalkunderako behar badituzu, baina ez kanal bakar moduan.

3. Erabakigunea zuk ezagutzen duzun jendeak izango du eta bezeroen onerako pentsatutako erabakiak hartuko dira. Ez da multinazionalen kasua. 

4. Denda txikiekiko errespetatuz egiten dute lan eskualde edo herri mailako komunikabideek. Bat gara. 

5. Ekologikoa da zure edukia gertuenekoekin konpartitzea eta kontsumitzea. 

6. Irismen masiboa dute tokiko komunikabideek. Zurea kontsumitzeko bertako komunikabideekin kontatu. 

7. Euskaldunei lagunduko diezu. Euskarari ere bai. Euskaldunok zerbait behar badugu da euskarazko edukia euskaldunon eskuetan. Eman ta zabal zazu.

8. Zure herriko komunikabidean eginda, euskarazko komunikabideen sarea elikatzen duzu.

9. Entzun egingo zaituzte tokiko hedabidean eta batera jardun. Bertatik bertara.

10. Urrutiko intxaurrak hamalau, gerturatu eta lau. 


Gertuko komunitatea = tokiko komertzioak + tokiko komunikabideak

Oh.: ez, norbera ere ez da koherente %100 eta idatzi honek balio beza horretarako ere, nik neuk neure jokabideak berbegiratzeko.

Osoko bilkurak eta demokrazia

Alarma egoerak gauza askotan eragin du eta baita gertuko demokrazian ere. Udalek denbora ere izan dute erreakzionatzeko eta badira konponbide txukunak topatu dituztenak eta jarraipena egiteko eskubidea murriztu dutenak.

Jakin badakigu denok Udaletan egiten den batzorde gorena osoko bilkurak direla. Horiek publikoak izaten dira eta bertaratzen direnak ez dira izaten ez, futbol zelai batera joaten direnak beste, ezta gutxiago ere! Hala ere, publiko izaera hori alarma egoeretan ere bermatu behar dela zalantza egingo duen gutxi egongo da inguruotan. Bilerak telematikoki egin arren ere ikusi eta entzuteko aukera zabaltzea da dagokiona udal bati baldin eta ariketa demokratiko horrek bere funtzioa beteko badu. Imajinatzen du inork udaletako ateak zabaldu gabe egitea osoko bilkurak urteko edozein sasoitan? bada streaming bidez zuzenean ez ematea ere parekotzat jo daitekeela uste dut. 

Debagoienean denetik ikusi dugu. Atzeratu egin dituzte hainbatek, eta logikaren barruan sartzen da hori, osoko bilkurak legetxe lozorroan sartu dira-eta enpresetako batzar orokorrak edota atariko bilerak. Hala eta guztiz ere, badira 40 egunetik gora alarma egoeran eta onartu beharreko puntuak pilatzen hasiko zitzaizkionik ez da faltako. Administrazioak funtzionatu behar du eta horretarako osokoak egin beharra dago. 

Gaur gaurkoz, Debagoieneko udal bik eman dituzte streaming bidez osoko bilkurak: Arrasatek eta Bergarak. Arrasatekoan, presentziala egin zuten zinegotzi gutxiagorekin, eta zuzeneko streaminga jarraitzeko aukera eman zieten kazetariei. Seinalea kamera bakarrarekin. Bergaran lehenengo aldiz egin zuten bilera telematikoa eta kalitate onez entzun eta ikusi ahal izan zuten kazetariek zein edozein herritarrek bertako seinalea. Egiari zor, zuzeeko horrek jarraipen zabala izan duela esan genezake (50 lagunetik gora streaminga ikusten). Goiena.eus-en zein Bergarako Udalaren webgunean. Amaieran kazetariek galderak egin ahal izan zituzten, gainera. Zuzenekoak egiteko eredu on bat eta kalitatezkoa osoko telematikoak egiteko.

Eta gainontzekoak? ba batzuk ez dira konturatu, antza, herritarrek zein kazetariek duten eskubideaz osokoak jarraitzeko: Oñatiko osoko bilkuraren berri, herri handia izan arren, hurrengo egunean jaso ahal izan zuten grabazioa, batzuek jaso ere (gako bidez) eta zuzeneko seinalerik ez, beraz, galderak egiteko aukerarik ere ez; Aretxabaletan beranduago egingo dute; Eskoriatzan onartutako puntuen berri bakarrik eman zuten hurrengo egunean udalaren webean. Ez grabaziorik, ez zuzenekorik, ezta osoko bilkuraren ostean galderak egiteko aukerarik; Eta zer eta zelan egingo duten jakitea falta txikietan: Antzuolan telematikoa izango da bilera, Aramaion egiteka dago oraindik eta berdin Elgetan eta Leintz Gatzagan.

‘Zilarrezko A’ Kudeaketa Aurreratua saria jaso du Goienak

Hauxe Goiena.eus-etik ateratako testua, Miren Arregik idatzia:

Gasteizko Europa jauregian gaur, abenduaren 18an, egin den ekitaldian jaso du Goiena Komunikazio Taldea Kooperatiba Elkarteak ‘Zilarrezko A’ Kudeaketa Aurreratuaren aintzatespena. Goienako zuzendari nagusi Iban Arantzabalek, sailburuorde Estibaliz Hernaezen eskutik jaso du aitortza. Sari hori hedabide batek jaso duen lehen aldia da. Guztira 25 erakundek jaso dituzte Eusko Jaurlaritzaren Kudeaketa Aurreratuaren sariak.

Sariok, Enplegu eta Gizarte Politiketako sailburu Beatriz Artolazak, Hezkuntza sailburu Cristina Uriartek eta sailburuorde Estibaliz Hernaezek eman dituzte, besteak beste, Euskaliteko Presidentearekin, Jose Hernandezekin batera. Lehendakari Iñigo Urkullu ere izan zen ekitaldian.

Modu horretan, praktika aurreratuak eta Goienak bere interes taldeekiko –bezeroak, pertsonak, bazkideak eta gizartea, besteak beste–, duen asebetetze orekatua saritu dizkio Euskalitek Goienari. Aurten Euskaliten aitortza jaso duen Debagoieneko enpresa bakarra da Goiena; horrez gain, Tubax-ek, Potrón Electrónicak, Spri Agentziak eta Mercabilbaok ere jaso dute Zilarrezko A saria gaurko ekitaldian.

Goienari emaniko saria pozarren jaso du komunikazio taldeko zuzendari Iban Arantzabalek. “Oso pozik gaude, aitorpen inportantea delako guretako. Goienako lankideak, Goienako gainerako bazkideak, Debagoieneko gizartea, bezero komertzialak, irakurleak, ikus-entzuleak, erabiltzaileak… Uste dugu denon saria dela eta bakoitzari zati bat dagokiola”. 

Rikardo Arregiren omenez irakurketa: “Gu traketsok”

Hauxe izan zen Rikardo Arregiren omenez egindako irakurketan irakurritako testua. RAKS 2019-ko komunikazio saria ere jaso genuen Ttap aldizkarian egindako lanagatik. Aldizkaria doan bajatzeko: ttap.eus

Irakurritako testua:

Gu traketsok
(Anaitasunan 1968an argitaratutako artikulua)

Neure idazlanak barriro irakurten egon naiz. Orain dala bost urte ezkeroztik, euskal aldizkarietan argitaratutakoak. Eta zenbateraino diran traketsak ikusi dot. Asko eta asko, gaizki idatziak. Korrika eginak. Gutxi landuak. Eritxien enparantzara eten barik eritxiak argitaratuaz.

Zorionez edo zoritxarrez, euskalgintzeak lan zaratatsuak eta brillanteak baino gehiago, lan iraunkorrak behar ditu. Lan iraunkorrak eta zeiak, isilak, baina eten barik egindakoak.
Zenbat asmo eder eta probetxugarriak ez dira azaldu gure artean azkeneko urte honeetan! Baina euretariko zenbatek iraun dabe? Egia esateko, oso gutxik.

Dudarik baga, saiaketa guzti horreek derrigorrezkoak ziran. Asmo guzti horreek be planteatu behar ziran, hazia ereitea beharrezkoa baitzan. Baina gure eginkizunaren mailea zein dan kontuan hartu behar dogu. Euskaldungoak irauten badau, gure belaunaldiak ez dau ondoren handirik itxiko. Izan be, etxe bat egiterakoan, lehenengo oinarriak jarri behar dira
sendoak. Etxea jasotakoan, honeekaz ez da inor gogoratzen, ez dauke nortasunik. Errealidade honegaz konturatzen ez bagara, handiguran hasiko gara, eta ez dogu ezer asko egingo.


Zenbat ez dira ari gaur egunean lan isilean, euskalgintzearen itxaropenari zutunik iraun erazoten deutsoenak! Jakina, honeek jakitunentzat, jaun handientzat, ikasientzat eta abar, langile traketsak dira. Idazle zatarrak, gramatikea ezagutzen ez dabenak. Euren saiaketa gehienetan, oker jokatzen dabenak. Baina badauke zerbait, besteai falta jakena: egiten
dabenak dira. Eta honeek, gaurko, inportanteagoak dira euskerearentzat besteak baino. Honeek barik, beste guztiak ez dira posible.

Jakina, ez da nahikoa borondate ona bakarrik izatea. Zerbait gehiago behar da. Borondate onak ez ditu danak parkatzen, ez ditu erruak ahaztu erazoten, trakeskeriak ezerezten.

Esnobismoa da gure areriorik handienetakoa. Euskerea esnobismoagaitik defenditzea. Afizinoz, denporea pasa naihan. Holan erraza da euskereatzaz asko jakitea, gramatikea oso ondo ezagutzea. Noizean behin, primeran idatzitako artikulu bat argitaratzea. Eta kitto.Beste guztia jente zeiak, traketsak egin daiela. Gainera, honeek holan, euren idazkera txarragaitik, marmarrerako, kritikarako gaia emongo dabe.

Intxuzabal baserriko Jazinto Rivas, `Elgeta´

Elgetako herritarrek Jazinto Rivasen lana nahi izan zuten erakutsi herriko jaietan. Jazinto Baldomero Rivas trikitilaria, “Elgeta” edo “Intxuzabal” izenez ezagutua izan zen, gogorarazi ziguten moduan. Trikitri eta eskusoinuaren maisuen maisu izan zen. 1905ean jaio zen Donostian. Gurasoak, jatorriz, gazteldarrak ziren. Gurasoek ezin izan zuten umea zaindu, ama ezinean eta aita Duesoko espetxean. Lau hilabete izango zituen Goimendi auzoko Intxuzabal basarrixan hartu zutenean. Hantxe hazi zen. Horrelaxe kontatu zuten herriko plazan jaio zenetik 114 urte beranduago (Goienaren bideoak 10 min ditu):

Baserrian bizi zen morroi batek zeukan eskusoinua hartuta hasi zuen bere ibilbidea “Elgeta”k. Soinuari beste ilara bat gehitzea ere berak eskatu zion soinu-egile bati. Horrela izan zen posible notei beste dizdira bat ateratzea. 1964an hil zen Jazinto Rivas, Donostian, 58 urterekin. Herritar talde bat ibili da ibilera hauek gaur egunera ekarri guran. Izan dira dekoratuak prestatzen, trikiti-dantzak irakatsi eta ikasten… Emanaldia testu honekin amaitu zuten. Testua Garbiñe Sarasketarena da, berau ere soinu-jotzaile baten alaba, Facundo Sarasketarena.

SORMENA… gizakien kutxa ezkutua,

SORMENA… gizakien azalaren arnasa ….

Gizakien bizitzaren lorea Baina… Bainak ortuan!!!

Elgetaren sormena, Gaizki ikusia edota guztiz ulertezina, Ez baitzituen sagarrak ganbaran biltzen… Eta hori barik…. GOSEA. Eta Elgetaren GOSEA, beste bat zan ordea.

Gose hura asetu nahian aritu zen munduan “galdua”, ezpainetan purua bai, baina bizimodu merkea.

Tarteka, sikiera, baserriz baserri, landatu zituen bere sormenaren haziak gure egunetaraino heldu baitira fruituak

SORMENA… Kulturaren jantzia!

Elgeta… trikiti doinu berri baten irrintzia!

Errekonozimendua eta zabalkundea izan dira herritarren nahiak. Halaxe egin zuen Koldo Izagirre idazleak ere orain dela 18 urte. Beharko lukete zabalpena hango testu eta doinuek berriz ere. CD-liburu ederra atera zen: “Elgeta, sasiaren sustraiak”, Euskal Herriko Trikitixa elkartearen eskutik.

Zorionekoak gu, zabalkudea oinarri, Dani Fano eta Koldo Izagirre bera ari baitira komiki bat egiten.

Sortzaileek merezi duten errekonozimendua, bai Elgeta soinu-jotzaileak merezi zuena eta duena, eta baita gaur egungo idazleek, marrazkilariek, komikilariek, antzezleek, bertsolariek… Zenbat zor eta zein merke lagundu genezakeen gure burua, lehenengo; baita sortzaileen lana ere, bide batez. Badagokigu sorkuntza babestea.

M. Irazabal: `San Migela, Estrella, Heineken… Hobeto ardoa edan!´

Luxua. Horixe da gaurko dastaketan sumatu dudana. Hamabost bat lagun egon gara Elgetako Ozkarbi Elkartean. Elkarteak erabaki du hainbat kultura ekintza egitea urtean zehar. Hori nahi izan dute bazkideen gehiengoak eta horri forma ematen hasiak dira. Kontzerturen batzuk, Ozkarbi eguna… eta, esaterako, dastaketa hau.

Ez da edozein dastaketa. Norbere herrian profeta izaterik ez ei da, baina txaloka amaitu da gaurko dastaketa. Garagardoa eta gazta zeuden iragarriak, eta gehitu genezake ogi dastaketa ere egin dugula. Ogiak, guztiak artisau erara eginak, integrala, zerealduna, ogi pikantea… Ogi dastaketa bide batez izan denez, goazen fokoa jartzera gazta eta garagardoan.

Azalpenak ematen hasi da dastaketa Baobeer garagardoa egiten duen Mikel Irazabal. Aurkezpen landua, euskara hutsean egina eta ura, aleak, lupulua eta legamia izan dituena osagai printzipal. Hainbat ale erabiltzen ei dira, baina ikasi dugu arroz asko badauka… merketik egindakoa izango dela garagardoa. Garagara, garia, zekalea, artoa, oloa eta arroza erabiltzen dira, hala ere, normalean.

Lupulua da modan dagoen berba. Ez duzue sekula entzun? Ez duzue garagardo zalerik inguruan, orduan. Landare bat da lupulua, Marihuanaren familiakoa, baina bestelako efektuak ematen dituena. Erabiltzen da usaina eta zaporea emateko garagardoari, baina batez ere kontserbaziorako. Garagardoaren ehuneko handiena, %97 inguru, ura da. Ura ere ez edozein… ura ondo hautatu behar ei da. Legamiak ere badu garrantzia, izan ere, mostoa garagardo bihurtzeko beharrezkoa da. Lupulua gerora dator, irakiten jartzen denean botatzen zaio eta lupulua da garagardoari garraztasuna ematen diona.

Azalpenak ondo joan dira, eta momentua heldu da dastaketarako. Mapa bat jarri digute bakoitzari aurrean:

Eta mapa horren ezkerreko aldera ibili gara, gehienbat. “Etxeko” garagardoarekin hasi gara URREJALEI Baobeer garagardoarekin. (Blonda ALE). Ezaguna dugu herrian, eta baita inguruko herrietan ere. Urrejalei garagardoak blonde ale kategoriako urrezko domina jaso zuen Bartzelonan, La Fira del Poblenoun, 300 garagardotik gora egon diren ferian. Horrekin batera jan dugu Igorreko ahuntz gazta. Produkzio txiki bat, ez dagoena askoren eskura.

Geroko gazta, bigarrena, OSSAU IRATY izan da. Bearnoko ardi gazta da. Munduko gaztarik onena moduan izendatua izan dela azaldu digu Mikelek. Ardi manex burugorri, burubeltz eta euskal-bearnoar ardiek ematen duten esnearekin egindako gazta. Eta horrekin, beste garagardo bat: Lucy Diamond Sour BEER. Mugurdi usain eta zaporea demasa. Zerbeza denik ere… sagar-zuku itxura, aparrik ez, burbuilak…

Etxeko beste garagardo bat ondoren. Specialty IPA lehen saria izan den garagardoa. Lehenengo saria jaso zuten Madrileko Brew Competition Althaian. Garagardo potentea, 7 gradu dituena ia-ia. Garratza bere puntuan. Akaso, melokotoi zaporea-edo. Berriz edateko gogoa ematen duen garagardo tipo hori, hainbatek aipatu dutenez. Zerbaitegatik atera du urrea Madrilen.

Garagardo hau laguntzeko, Roquefort gazta eder bat jan dugu, urdina. Lizuna gaztagileek beraiek sortutako bereizgarri bat da.

Laugarrena izan da Kañerotik atera duguna. Barril bereziak dira, barruan bi kapatan moduan dago garagardoa. Baobeerren beste garagardo bat, TUBABU, IPA bikoitza duena eta ez Golden delakoa moduan, bikoitza duela esan bai, baina %18 baino ez duena. San Migela, Estrella, Heineken… izan ditu ahotan adituak. Berak ez ditu edaten dagoeneko, nahiago du horiek baino ardoa edan. Kito.

Kañako honekin behi-gazta bat jan dugu. Usain potentekoa, hala ere. Appenzeller gazta. Appenzeller, Suitzako Appenzell eskualdean ekoizten den gazta mota da, behi esne gordinez egina, trinkatua, ore gogorrekoa eta egosi barik dagoena. Aspaldi-aspaldikoa da. Pentsa, lehenengo aipamen idatzia 1282koa da. Usain arraroak hartu dizkio zenbaitek, baina ez, ez da soberan geratu.

Eta amaitzeko, Sweet Stount. Sweet stout suabetxo bat. Gozo puntua ere hartu diogu aurreko zerbeza hartu ostean. Izenak berak era badioen moduan txokolatea ere tartean. Garagardo nafarra, Barañaingoa. Garagardo beltza, baina ez horregatik aurrekoa baino pisutsuagoa. Kafe gustu handia.

Erakustaldia

Horixe izan da: erakustaldia. Urrezko domina jasotzera joan behar izan du atzerrira, baina etxekook ere zorioneko gara horrelako dastaketa antolatu eta gozatu dugulako herrikoekin. Eskerrik asko Mikel eta Maite. Segi horrelaxe. Hurrengo dastaketa Beer Judge Certification Programa izendapen eta guzti. E, Maite?

Ozkarbi elkarteari dagokionez, uste dut hauxe dela kultura doituaren adibide garbia. Jende asko ez, baina egon garenok pozik eta errepikatzeko gogoz. Ahoz ahokoak egingo du gainontzekoa. Aurrera.

Amaitzeko, garagardo-mapan kokatuta edan ditugun bost garagardoak. Badago zer esploratu! Eta hori artisaua den garagardoa produzitzen den guztiaren zati txiki bat baino ez dela, %1,5 baino ez, hain zuzen!

2deo inauguratuta, prototipoak lantzeko laborategia sektorearen eskura

Albiste hau hainbat hedabidek landu dute. Hemen bilaketa bizkor batekin topatutakoak:

Gehiago ere badira, eta Twitterren iritziak ere eman dituzte hainbatek. Kuriosoa egin zait bakoitzak zer nabarmendu duen ikustea, zein argazki aukeratu, titularra… kazetaritza egiteko moduak, azken baten.

 

Elkarrizketa Oiartzun Irratian kazetaritzaz-edo

Badira elkarrizketa landuak eta ez hain landuak direnak. Kasu honetan, Imanolek eta Alaznek egindakoa lehenengo multzokoa izan da, landua. Oinarria izan du Udaltopen egindako aurkezpena. Oso modu eta giro egokian egindakoa, gainera. Eskerrik asko kontuan hartzeagatik, Martin Kitto. Bide batez, gustatu zait Morauren sintonia duen saio batean parte hartzea 🙂

140 karaktere ere eskatu zizkidaten bukaeran: Oiartzun irratiak egiten dituen elkarrizketa sakon hauetan mamirik topatzea ere badago, batzuetan arraspatu egin beharko da topatu ahal izateko, baina titular bat baino gehiago lortzeko modua izan du irratiak.

Horrela argitaratu du Oiartzun Irratiak:

Iban Arantzabalekin mintzatu gara Goienaren kazetaritza ereduaz

 
 
 
Gaurkoan “Arma Txio Pum” saioan kazetaritza ereduez hitz egin dugu Iban Arantzabalekin. Goienaren kazetaritza eredua eta “beste batzuena” alderatu ditugu.
 
Elkarrizketa Oiartzun Irratiaren webgunean duzue entzungai. Egin klik hemen, eta zuzenean entzuteko edo mp3an jaisteko aukera duzue.
 
Kazetaritzarekin lotuta, hainbat gai aztertu ditugu Ibanekin: Kazetaritzak objektiboa izan behar du? Merezi du objektiboa izateko ahalegina egitea? Nola gauzatzen da hori Goienan? Zer-nola baldintzatzen du Goienaren jarduna finantzazioaren diruaren parte handi bat udalek jartzeak? Alderdi politikoek ez al dute tentaziorik Goienaren edukiak kontrolatzeko?
 
Baina ez pentsa teoriaren lainoetan ibili garenik. Praktikara ere jaitsi gara.
 
Batetik, guasap bidez azken orduko albiste lazgarri baten berri izan dugu, eta… Ausartu al da Iban albistea Goienan argitaratzen?
 
Bestetik, elkarrizketaren bukaeran Ibanek berak jarri dio izenburua elkarrizketari. Eskerrik asko, Iban! Lan bat gutxiago guretzat.
 
Elkarrizketa honen oinarrian Iban Arantzabalek Lasarte-Oriako Udaltop topaguneko jardunaldietan gai honen bueltan egindako aurkezpena dago.
 
Hementxe duzue aurkezpena:
 

 
“Arma Txio Pum” ostiralero 12:00etan ematen dugu Oiartzun Irratian, eta segituan jartzen dugu webgunean mp3an jaisteko eta entzuteko.

Kalitatezko kazetaritzaren ezaugarri batzuk

Ekartzen dut “Red ética” blogeko artikulua irakurri osteko hausnarketa batzuk. Artikulu originalaren izena (eta lotura) da: “Ocho cualidades que definen el periodismo de calidad“. Zortzi ezaugarriok London School of Economics-eko irakasle Charlie Beckettek aipatutakoak dira. Are gehiago laburtuta irakurri daitezke hemen.

Atentzioa deitu dit lehen ezaugarrian bertan dagoen esaldiak: “No importa cuán valiosa sea la “calidad” de su contenido si las personas no lo consumen.” Egia esan, kalitate goreneko edukiak egin genitzake, baina gutxik kontsumitzen baditu… Argitaldari eta bezeroaren arteko arrakala horrekin bizi behar duen enpresak benetan merezi behar du… Baina goazen Beckettek aipatutako ezaugarrietara:

 1) Kalitatea = erabiltzaile esperientzia

Irakurterraza egin behar da kazetaritza. Ehun berbako artikulu bat hobea izan daiteke erabiltzailearendako eduki multimedia interaktibo bat baino. Nahiz eta maitasun handiarekin egina egon  5 parrafako sarrera luze batekin aurkeztuta nekez da esperientzia positiboa lortzea.

 2) Kalitatea = pertsonalizatua eta editatutako edukia

Informazioa bilatu, hautatu, editatu, antolatu eta partekatzea da gakoa. Gutxiago ematea gehiago ematea da askotan. Informazio uholdetik hautatu behar da zer eta zelan.

3) Kalitatea = balio erantsia

Momentuoro gertatzen dira notiziak, orainak du garrantzia. Hala ere, kazetaritzatik eman daitekeen balio erantsia da: testuingurua ematea, analisia egitea eta iritziak plazaratzea. Garrantzitsuak baita: esperientzia, ikerketa eta berritasuna ere. Hauetara heltzeko ohikotasunez egiten ditugun gauzei erreperatu behar, zeintzuk diren behar-beharrezko ikusteko eta zelan utzi lekua berriei.

4) Kalitatea = nabarmentzea

Erabiltzaileek hainbat lekutik jasotzen dute informazioa, gero eta gehiagotik. Beharbada zer nabarmendu da pentsatu behar duguna ondo eta ez dauka zertan jendeak gehien kontsumitzen duen hori izan behar beti.

5) Dibertsitatea, serendipia eta poztasuna

Askotan erabiltzaileak ez daki zer gura duen irakurtzea. Aukera daukagu sorpresak emateko, kontatu irakurleak ez dakien hori. Batzuetan jakitea nahi duela ere ez daki eta kazetaritza onaren esku dago hori. Ustekabeko aurkikuntzak atsegin zaizkio erabiltzaileari.

6) kalitatea = inpaktua

Erredakzioan lanean dihardutenek pertsonetan duten eraginaren jakitun (edo kontzienteago) balira, komunitatean duten balioa hobeto ulertuko lukete.

7) Kaliatea = esperientzia emozionala

Sentsazionalismoa ez dago ondo ikusia ez. Baina hortik eta esperientzia emozionalei muzin egitera… Sentimentuak, identitatea, baloreak… bizi kalitatearen parte dira eta baita hedabideekin erabiltzaileek duten lotura inportante ere. Emozionalki konektatu behar da bezeroarekin, irakurle-entzule-ikuseleekin.

8) kalitatea = notizietatik haratago

Beharbada, notiziak ematera ohituratuegi dagoenak behar luke igurtzi handiagoa komunikatzea lanbide duten beste jende batekin. Esaterako: antzerkilariekin, musikariekin… Esperientzia kulturalek eragiten dute bezeroengan eta ez genuke pista hori galdu behar. Badago zer ikasi eta inoiz ere ez dago sobera (beharrezkoa da) kulturalki jantziagoa izatea erredakzioan lanean dagoena.

 

Desinformazioaren kontrako antidotoa da tokiko kazetaritza

Titular horixe irakurri berri dugu El Pais egunkarian  ateratako artikuluan. Badakizue, etxetik beharrean kanpotik datorrenean… Jar diezaiogun etxeko ikuspuntua. The Expanding News Desert  (pdf-a) azterlanean jasotzen denez Amerikako Estatu Batuetako ezinbesteko zutabe izan da tokiko prentsa. Eta Euskal Herrian? antzerako ikerketarik ezagutzen ez dudan arren badut uste (ez-zientifikoa, klaro) tokiko prentsak gero eta garrantzia handiagoa duela.

Herrialde horietan moduan, Euskal Herrian ere zerbitzu informazio handia ematen dute tokiko hedabideek. Gure orriak eta pantailak gertuko agendaz, udaleko oharrez eta ekimen publiko eta pribatuen ekintzez josiak daude. Informazioa bor-borka. Eta behar bat dago hori familietara eta norbanakoetara heltzeko, izan ere, bezeroek eskatzen eta eskertzen dute lan hori. Zelan litzateke posible, esaterako, Debagoiena komunitatea orain dela 18 urte zaborrak biltzeko bakarrik zela pentsatzea, eta gaur gaurkoz, 18 urte atzera gure buruetan ez zegoen “debagoiendar” berba takean-potean entzutea zinegotzei eta alkateen ahotan? Tokiko kazetaritzak ere egiten du Debagoiena, noski; eta egiten du Euskal Herria ere.

Hedabide lokalak dira udalen jardunaren nondik norakoa dakitenak. Astean bertan egin dugu Debagoienako plataforma irekirako saio bat. Herri bakoitzeko kazetariak hartu du parte bertan eta zerbait ikusi bada da herri horretako informazioa azaleratua dagoela tokiko hedabideak izan badirelako. Nolabaiteko kontrola egiten zaio diru-publikoari, demokrazian sakontzeko balio du tokiko aldizkarigintzak, ahotsa ateratzea nekeza zaien horiei bozgoragailua jartzen diegu… Herriaren nondik norakoaren berri badu profesionalak. Eta bai, badugu bide luzea lantzeko ere, oraindik, zergatik ez aitortu. Hala ere, zeinek dauka ba herriaren pultsua ez bada herri horretan berezitua duen kazetariak?

Gertuko kazetaritza ez da egiten agentzietatik heltzen den ohar zaparradaz. Gure argazkien %95 geuk sinatutakoak dira. Bulego kazetaritza gutxien gertuko hedabideetan dago. Ez dira gaztelerazko eta beste hizkuntza bateko oharrak itzuli eta argitaratzen, normalean. Eskatzen du iturriarengana joan eta kazetaritza zuzena egitea, bertatik bertarakoa. Batzuetan ahotsa grabatuta, beste batzuetan ikus-entzunezkoa eginda, baina bertatik bertarako kazetaritza multimedia. Horrek ere egiten du sinesgarri, horrek egiten du estimatu. Badu kontrako alderik ere kazetariarendako, izan ere, presioa handia da. Aurten bertan hamaika albiste atera barik izan ditugu, hozkailuan, iturriek itxaroteko eskatuta. Inoiz, baita albiste hori beste hedabide batzuetan aterata ikustera heldu arte, gainera! Hari fin horren gainean egiten du dantza gertuko kazetariak: komunitatearendako komunitatearekin, eta, beti ere, kazetaritzak berekin dakarren informazio eskubidea ahaztu barik. Motxila ere bada batzuetan, eta esklusiban albiste batzuk izan arren ez da erraza izaten momentuan atera edo ez erabakitzea. Sarri lantzen da gehiago, kontraste handiagoa egin eta ondoren atera.

Kalitatezko kazetaritzak eskatzen du bizkortasuna bera ere aldagai bat izatea 2018an. Hala ere, eta zure herrikideendako informazioa egiterakoan eskatzen du baita ere publikatu behar den hori ondo lantzea. Sinesgarritasunaren mesede, zalantza izpirik gabe. Kontrastea eta sinesgarritasuna bizkortasunaren kaltetan.

Ez da erraza aukeratutako ofizioa. Negozio ikuspuntutik ere gero eta makurragoa eta gero eta zailtasun handiagoduna. Publizitate diruak handienetara daude bideratuta eta lokalek apal-apal eta batuta baino ezin diezaiekete aurre egin handienei. Bitartean, lizentziatua dagoen jendea behar besteko eta merezitako soldatak jaso barik. Komeni da fokoa enpresetako lankideengan jartzea eta horri aurre egiteko pauso politak eman dira EAE-ko erakundeekin, Aldundi eta Jaurlaritzarekin. Zalantza barik, 2019an aurrerapausoak eman behar dira soldaten gaian ere, ofizioak merezi duelako eta egiten denak balio sozial handia izatez gain gure bezeroen ehuneko handienak beharrezko edo oso beharrezko jotzen duelako egiten dugun lana. Aurrekonturik adostu ez izanak ez digu laguntzen, baina jarraitu beharko dugu markatutako bidean. Hedabideetan xeoxer hobetuko den esperantzan gaude, badira, hala ere, ahaztu ezin ditugun beste hainbat ofiziokide: gidoigileak, produktoretan dabiltzan teknikari eta kazetariak, ikus-entzunezko sektoreko enpresa osoak…

Tokiko enpresen hautua badago doakoari ere lotua, baina ez da horregatik kostatu gabekoa. Telebista eta webguneetan dagoena jasotzen dute bezeroek diru trukerik egon gabe. Seguruenik, gure egitekoa euskararekin lotuta dagoelako ere izan behar du horrela, baina txarto egingo genuke klik bakarrera edo telebista kateko botoi bakarrari zapalduta jasotzen dena balioan jarriko ez bagenu. Jende askoren lana dago hor atzean eta gure bezeroa inozoa ez denez badaki egiten den lanak kostua duela. Gertuko hedabideen mantxeta guztiek dute beste inork eman ezin dezakeen edukia eta gainera euskararendako “irabazia” dagoen esparru bat dela ere esan genezake, euskara lider den esparru bat.

Tokiko hedabideoi dagokigu zintzo jarraitzea lanean, komunitatearen luze-zabalera ondo neurtuta eta ahalik eta komunitate handienari zerbitzua ematea. Sinesgarri, komunitatearekin batera eta komunitatearendako lana eginda, gertutik, desinformazioari mugak jarriz, testuinguruak landuz… KAZETARITZA egitea. Hori baino ez eta hori dena: kazetaritza.